تبلیغات
٠• شیخ مصطفی صدقیانی •٠ - آراء گوناگون درباره تاثیر فناوری
٠• شیخ مصطفی صدقیانی •٠
٠• شیخ مهرداد صدقیانی •٠
صفحه نخست       پست الکترونیک          تماس با ما              ATOM            طراح قالب
گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من
درباره وبلاگ


امیرالمؤمنین حضرت علی (ع) :

آرام باش، توكل كن، تفكر كن،
سپس آستین ها را بالا بزن، آن گاه
دستان خداوند را می بینی كه زودتر از
تو دست بكار شده اند.

مدیر وبلاگ :شیخ مصطفی صدقیانی ↩
مطالب اخیر
نظرسنجی
نظر شما عزیزان در مورد این وبلاگ؟





آراء گوناگون درباره تاثیر فناوری


در زمینۀ تأثیر رسانه و به طور کلی ابزار، فرصت‌ها و تهدیدات آن، دیدگاههای مختلفی وجود دارد که عبارتند از:

  1. ذات گرایانه: پیروان این تفکر، علت تأثیرگذاری رسانه و ابزار بر مخاطب را متوجه ذات ابزار می‌دانند و اصلاح اشکالات آن را بسیار صعب و تقریباً غیر ممکن می‌دانند. از نظر آنها ابزارها دارای جهت‏گیری خاصی هستند که نمی‌توان آن را تغییر داد. شهید آوینی، نیل پست‌من، مارشال مک‌ لوهان و… دارای چنین تفکری هستند.[۱]
  2. ابزارگرایانه: این تفکر معتقد است ابزارها به خودی خود، نه جهت خاصی دارند و نه اثر سوء فرهنگی ایجاد می‌کنند؛ به عبارت دیگر ابزارها خنثی هستند و ذاتا اقتضای خاصی ندارند. صاحبان این دیدگاه خود به چند گروه تقسیم می شوند:

    • برخی معتقند تاثیرگذاری ابزار، بستگی به ساختار آن دارد. ساختار، یعنی امکانات و ویژگی های آن ابزار، مثلا در شبکه های اجتماعی ساختار آن که امکان برقراری ارتباط بین نامحرمان را برقرار می کند، منشأ مشکل است و لذا کاربر هرچقدر هم مراقبت کند تحت تاثیر سوء این ابزار قرار می گیرد.
    • هادی گرایانه: برخی دیگر معتقدند تاثیرگذاری ابزار، بستگی به مدیریت آن دارد، یعنی این مدیر است که بر اساس رویکرد خاص خود به نحوه استفاده کاربر جهت می دهد. پیروان این تفکر معتقدند تأثیرگذاری یک رسانه، بیش‏تر منبعث از مدیر و حاکم رسانه است. در واقع، مدیر رسانه، هادی آن در زمینۀ محتوا و سایر موارد به جهت‌های گوناگون است. بنابراین، فرصت‌ها و تهدیدات آن منوط به شیوه مدیریت ابزار است و عملکرد کاربران نمی‌تواند تأثیر زیادی در جهت گیری رسانه داشته باشد. هربرت شیلر، حمید مولانا و جمعی از همفکران آنان، از پیروان این نظریه هستند.[۲]
    • گروه سوم می گویند نه ساختار و نه مدیر ابزار، هیچ کدام نقشی در نحوه استفاده کاربر ندارند بلکه این خود کاربر است که نقش محوری ایفا می کند. اینان معتقدند ساختار کاملا خنثی است و هیچ جهت گیری خاصی در راستای نحوه استفاده کاربر ندارد و مدیر نیز هیچ دخالتی نمی کند و لذا نگاه و رویکرد خود کاربر است که نقش محوری دارد. این گروه خود به ۲ دسته تقسیم می شوند:

الف: استفاده کاربر از ابزار برای آنان منافعی به بار می آورد که استکبار جهانی و مجموعه دولت در اینجا جای دارند.

ب: در استفاده کاربر از ابزار، منفعتی ندارند مثل قاطبه امت حزب الله و مسئولین دلسوز و انقلابی که متاسفانه این افراد و مجموعه ها تحت تاثیر گفتمان غالب که توسط گروه قبل و با استفاده از رسانه های متعددی که دارند منتشر می شود، قرار گرفته اند.

و اما نگاه جامع که از مجموعه فرمایشات و دیدگاههای حضرت امام و رهبر معظم انقلاب به دست می آید و تحت عنوان بصیرت رسانه ای طرح می کنیم چنین است:

به نظر می رسد مجموعه‌ی ساختارِ رسانه، مدیر و کاربر هرکدام نقش تاثیرگذاری دارند که در سخنان رهبر معظم انقلاب نیز هر سه مورد توجه قرار گرفته اند:

تاثیر ساختار رسانه:

لزوم پیوست فرهنگی در طرح ها و قوانین مهم و کلان  کشور که مورد تاکید رهبر معظم انقلاب قرار دارد، در واقع توجه به ساختار است. پیوست فرهنگی یک رسانه یعنی چطور می توان تاثیرات نامطلوب رسانه ها که بر اثر ساختار نامناسب و هدفمند آنها به وجود می آید را کنترل کرده و ساختار را طوری طراحی کرد که در راستای اهداف نظام اسلامی مورد استفاده قرار گیرد.[۳]

تاثیر مدیر رسانه:

به کرار در سخنان رهبری نقش مدیریتی استکبار در رسانه های جهان و لزوم خارج شدن از سلطه رسانه ای آنان مورد تاکید قرار گرفته است:

این ابزارهای جدیدی که وارد میدان شده است، اینها همه ابزارهایی هستند برای تسلّط بر فرهنگ یک کشور. بنده با این حرف نمیخواهم بگویم این ابزارها را از زندگی خودمان خارج کنیم؛ نه، اینها ابزارهایی هستند که میتوانند مفید واقع بشوند امّا سلطه‌ی دشمن را از این ابزارها بایستی سلب کرد. نمیتوانید شما برای اینکه مثلاً فرض بفرمایید رادیو و تلویزیون داشته باشید، رادیو تلویزیونتان را بدهید در اختیار دشمن؛ اینترنت هم همین‌جور است، فضای مجازی هم همین‌جور است، دستگاه‌های اطّلاعاتی و ابزارهای اطّلاعاتی هم همین‌جور است، اینها را نمیشود در اختیار دشمن قرار داد؛ امروز در اختیار دشمن است؛ وسیله و ابزار نفوذ فرهنگی است؛ ابزار سلطه‌ی فرهنگی دشمن است.[۴]

یکی از اصول این باشد که نگاه به جریان رسانه‌ای دشمن -چه جریان رادیو تلویزیونی‌اش، چه جریان ماهواره‌ای‌اش، چه جریان فضای مجازی‌اش- نگاه سوءظن‌آمیز باشد[۵]

تاثیر نحوه استفاده کاربر:

برای فهم بهتر جایگاه کاربر و میزان نقش او در تاثیرات رسانه ها باید به فرهنگ تولید، توزیع و مصرف عنایت ویژه ای داشته باشیم.

هر فناوری از سه حیطه تولید، توزیع و مصرف تشکیل ‌شده است که باید مورد توجه قرار بگیرد. یعنی محصولات فناوری با چه شاخصه و معیاری تولید می‌شود، مطابق کدام معیار توزیع می‌گردد و بر اساس کدام ضوابط و مقررات مصرف می‌شود. اگر این سه حیطه باهم نگریسته نشد، و برنامه‌ریزی متناسب با آن صورت نپذیرفت، آنگاه با معضلات جدی‌ مواجه خواهیم گشت که با فرهنگ سازی در حیطه مصرف نیز حل نخواهد شد.

مثالهایی برای اثبات فرضیه:

  1. فناوری چاپ: یکی از محصولات فناوری چاپ، کتاب است.
  • اصل تولید کتاب، شیوه و معیارهای توزیع و همچنین شاخصه‌های مصرف از ابتدا موردتوجه بوده است. بدین معنا که چون کتاب برای انسان چاپ می‌شود و انسان‌های نیز نیازهای گوناگونی دارند و از جهات مختلف با یکدیگر متفاوت‌اند، کتاب‌های مختلفی نیز چاپ می‌شود. کتاب خردسال، کودک، نوجوان، جوان و بزرگ‌سال با موضوعات متنوع و گوناگون و … . همچنین ممیزی‌هایی برای تولید کتاب وجود دارد که باید رعایت شود. تولید کتب ضاله حرام شرعی و غیرقانونی است. تولید کتاب‌هایی با محتوای ضد امنیت ملی، مروج فساد و فحشا و … غیرقانونی و خلاف شرع است. حاکمیت تمام تلاش خود را به خرج می‌دهد تا چنین کتبی تولید نشده و در دسترس مصرف‌کنندگان قرار نگیرد.
  • در هنگام توزیع نیز کتاب به‌تناسب افراد توزیع می‌شود. کتاب‌فروشی‌ها، کتاب‌خانه‌ها، محل تحصیل و … کتاب متناسب با افراد گوناگون را تفکیک کرده و منتشر می‌نمایند.
  • در حوزه مصرف نیز به دلیل نوع نظام آموزشی افراد یاد گرفته‌اند که کتاب موردنیاز خود را خریداری و مطالعه نمایند و احکام شرعی نیز در رابطه بامطالعه کتاب وجود دارد. مثلاً خواندن کتاب ضاله حرام است.

چنین مکانیزگی موجب می‌شود استفاده حداکثری یکی از محصولات فناوری چاپ یعنی کتاب، مقبول و مورد پذیرش بوده و روزبه‌روز نیز توسعه یابد.

  1. فناوری حمل‌ونقل: یکی از محصولات فناوری حمل‌ونقل، ماشین است.
  • در تولید ماشین و با توجه به نیازهای گوناگون، با انواع و اقسام ماشین مواجه هستیم. ماشین‌های مخصوص حمل بار، حمل مسافر، کشاورزی، شخصی و … ماشین‌های گوناگونی است که برای کاربری‌های گوناگون ساخته‌شده است. ضمن اینکه رعایت کیفیت تولید ازآنجا که با جان و اموال افراد ارتباط مستقیم دارد، بسیار مهم است.
  • در نظام توزیع نیز اولاً ماشین در اختیار هرکسی قرار نمی‌گیرد؛ افراد زیر ۱۸ سال نمی‌توانند رانندگی کنند و افراد بالای ۱۸ سال نیز پس از اخذ گواهینامه می‌توانند رانندگی کنند. ثانیاً هر فردی ماشین مخصوص کاربری و نیاز خود را تهیه و استفاده می‌کند. هیچ‌کس با ماشین حمل بار زمین شخم نمی‌زند و با ماشین کشاورزی اقدام به جابه‌جایی مسافر نمی‌کند (مسافرکشی).
  • در نظام مصرف نیز محدودیت‌های ترافیکی مانند طرح ترافیک، محدودیت‌های ناشی از قوانین مانند عبور ممنوع، ورودممنوع، سرعت و سبقت غیرمجاز مانع هر نوع استفاده نامناسب است. وجود پلیس و جرائم رانندگی نیز مانع دیگری برای کاربری نامناسب می‌باشد.
  1. فناوری صنایع دفاعی: یکی از محصولات فناوری صنایع دفاعی، اسلحه سبک است.
  • در نظام تولید سلاح سبک، بنا بر نیازهای گوناگون، تولیدات گوناگون موجود است. اسلحه شکار، اسلحه نیروهای نظامی و انتظامی، سلاح مبارزه با تروریست و متجاوزان و … متفاوت است.
  • در نظام توزیع نیز شکارچیان جهت نگهداری، حمل و استفاده سلاح، باید مجوز بگیرند. سایر سلاح‌ها نیز تنها در اختیار نیروهای نظامی، انتظامی و امنیتی است و دیگران حق دسترسی ندارند.
  • در حوزه مصرف نیز افراد واجد شرایط زمانی حق استفاده را دارند که سابقاً آموزش‌های موردنیاز را دیده و گذرانده باشند تا مهارت کافی را کسب نموده باشند. ضمناً حاملان اسلحه از لحاظ قانونی با محدودیت‌های فراوانی مواجه هستند. ازاین‌رو در کشورمان غالب استفاده از اسلحه خوب و مفید و حداقل استفاده نامناسب هست. اما در کشورهایی که نظام تولید و یا توزیع مناسب نباشد، غالب استفاده بد خواهد بود. آنچه امروز در آمریکا مشاهده می‌شود، به دلیل نظام توزیع غلط یکی از محصولات فناوری حوزه دفاعی است.

مثال چاقو:

اکنون با اندکی دقت متوجه می‌شویم ما در بسیاری از فناوری‌ها و محصولات آن‌ها، قواعد مربوط به نظام تولید، توزیع و مصرف را رعایت می‌کنیم. مثلاً چاقوهای گوناگون برای مصارف مختلف می‌سازیم (برای مصارف گوناگون از چاقوهای مناسبش استفاده می‌کنیم. مثلاً با چاقوی مخصوص خرد کردن سبزی، میوه پوست نمی‌کنیم)، به کودکان و افراد لایعقل چاقو نمی‌دهیم، حق حمل چاقو نداریم، قوانین سخت‌گیرانه برای استفاده نامناسب از چاقو داریم و … که موجب می‌شود غالب استفاده از چاقو مفید و استفاده نامناسب آن در حداقل ممکن باشد.

به نظر می‌رسد می‌تواند مدعی شد که اگر در هر فناوری، تولید، توزیع و مصرف محصولات بر اساس قوانین شرعی و عقلی باشد، قاعدتاً غالب استفاده از محصولات فناوری خوب و مناسب خواهد بود و اندک مشکلات موجود نیز با جعل و یا اصلاح قوانین و فرهنگ‌سازی مرتفع می‌شود. اما درجایی که نظام تولید و یا توزیع و یا هردو، غلط و خلاف موازین شرعی باشد، غالب استفاده نامناسب خواهد بود و در چنین شرایطی نه قوانین یاریگرمان است و نه فرهنگ‌سازی. این قاعده جهان‌شمول است و همه دنیا را دربر می‌گیرد.

و اما در حوزه رسانه درحالیکه کشورهای غربی که مهد فناوری های ارتباطی هستند به شدت فرهنگ توزیع را رعایت می کنند و اینترنت را کاملا هدفمند و بر اساس ملاک های معینی توزیع می کنند، در کشور ما توزیع اینترنت و دسترسی به این محصول فناوری پیرو هیچ نظام مشخصی نیست و طبیعی است وقتی فرهنگ توزیع رعایت نشد، فرهنگ سازی در حوزه مصرف کننده تحت عنوان سواد رسانه ای اصلا پاسخگو نیست که نمود آن با رصد فضای مجازی کشور و شیوه استفاده مردم کاملا بارز و آشکار است.

محمد کهوند پژوهشگر فضای مجازی

[۱]. طرفداران این نظریه تلوزیون را مثال می‌زنند. آنان تلویزیون را ابزاری برای سرگرمی می‌دانند. از این‏رو، بیان می‌کنند با اینکه بیش از ۳۷ سال از انقلاب اسلامی می‌گذرد و رسانه ملی بیش از ۲۴ کانال فراگیر، ۳۳ شبکه استانی و چند شبکه بین المللی دارد و تنوع شبکه‌ها نیز شامل مواردی مانند علمی، فرهنگی، آموزشی، ورزشی، سرگرمی و… می‌شود، با این حال، شبکه‌های سرگرمی مانند پویا، نسیم و… بیش‏ترین بازدید کننده و شبکه‌های علمی و فرهنگی، کم‏ترین بازدید کننده را دارند.

[۲]. مثال واضح این گروه آن است که دو شبکه خبری مانند «شبکه خبر» و «CNN»، ذاتاً خبری، تلویزیونی و ماهواره‏ای هستند؛ اما جهت‏گیری، میزان و نوع اثرگذاری هر کدام از دیگری بسیار متفاوت است. علت این تفاوت فاحش، مدیریت و به عبارت دیگر، سیاست گذاری‌های کلان و اهداف هر یک از شبکه‌های پیش گفته می‌باشد.

[۳] دنیا دنیای اتصال و ارتباط است،نمی شود حصار کشید .قبل از آنکه بیاید،به فکر باشید که برخورد حکیمانه با این چیست.معنای این همیشه این نیست که ما آن را رد کنیم نه،گاهی یک پدیده ای است که ما آن را میتوانیم قبول کنیم،گاهی پدیده ای است که می توانیم اصلاح کنیم گاهی پدیده ای است که می توانیم برایش ذیلی تعریف کنیم که آن ذیل مشکل آن را برطرف کند

[۴] دیدار مردمی مرقد امام ۱۴/۳/۹۵

[۵] دیدار با دانشجویان ۱۲/۴/۹۵





نوع مطلب : امام و رهبری، فضای مجازی، احکام شرعی، ایران و جهان، سبک زندگی، اجتماعی، فرهنگی، خانواده، 
برچسب ها : فضای مجازی، تاثیر فضای مجازی، سواد رسانه ای، جنگ نرم، رسانه دینی، طلبه سایبری،
لینک های مرتبط : شیخ مصطفی صدقیانی،
          
25 مهر 96
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.





آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی